RumianekMagiczna moc rumianku

Najczęściej stosuje się olejki eteryczne otrzymane z rumianku lub napary (doustnie lub zewnętrznie, np. jako kompresy). Sporządzając napar, należy bezwzględnie przykryć naczynie, inaczej bowiem ulotnią się dobroczynne związki. Rumianek rzymski często zaleca się w zaburzeniach układu pokarmowego lub po prostu na poprawę apetytu. Z kolei rumianek pospolity, ze względu na zawartość alfa-bisabololu i spiroeteru, ma silne działanie przeciwzapalne. Kompresy z naparu lub wcieranie olejku z tej rośliny stosuje się w owrzodzeniach skóry, rumieniu i świądzie, oparzeniach, alergiach skórnych oraz żylakach. Polecany jest też na odciski. Właśnie ze względu na te wspaniałe właściwości rumianek pospolity jest tak częstym składnikiem wielu kosmetyków. Napar z rumianku pospolitego podaje się w stanach zapalnych przewodu pokarmowego, błony śluzowej jamy ustnej, zatok. Warto również pamiętać, że uspokaja i łagodzi stresy, rozsądnie jest więc przyrządzić go sobie po ciężkim dniu w pracy. Jest niezastąpiony do przemywania oczu w alergicznym i ropnym zapaleniu spojówek. Ma lekkie działanie przeciwuczuleniowe, więc dobrze z niego skorzystać, gdy dokucza katar sienny. Oba rumianki dzięki swemu wyjątkowo łagodnemu działaniu są niezwykle pomocne w terapii dzieci. Wspomagają leczenie braku apetytu i niestrawności. Masaże stóp mieszanką olejku rumiankowego i lawendowego łagodzą dziecięce lęki związane z poczuciem samotności i odrzucenia.

Nowoczesna nauka pozwoliła dokładnie rozpoznać aktywne substancje obecne w obu rumiankach. W jednym i w drugim wypadku mamy do czynienia z dość podobnymi grupami związków. Są jednak różnice, które czynią te rośliny mniej lub bardziej przydatnymi do leczenia konkretnych schorzeń. Podstawowe związki czynne występujące w rumianku pospolitym to chamazulen, alfa-bisabolol i jego tlenki, spiroeter, flawonoidy (m.in. apigenina i luteolina) oraz pochodne kumaryny. W rumianku rzymskim mamy znów chamazulen, flawonoidy i związki kumarynowe, a także różne estry.
Chamazulen jest inhibitorem histaminy i blokuje wydzielanie serotoniny, substancji wywołujących w organizmie stany zapalne. Odpowiada za początkowy ciemnoniebieski kolor olejku. Alfa-bisabolol i jego tlenki są głównymi związkami powodującymi przeciwzapalne i rozkurczowe działanie rumianku pospolitego. W leczeniu stanów zapalnych skóry są skuteczne i na pewno mniej szkodliwe od popularnego hydrokortizonu. Apigenina działa kojąco i uspokajająco. Wspomaga także działanie alfa-bisabololu. Spiroeter również hamuje wydzielanie histaminy, serotoniny i bradykaniny.

Pod jedną nazwą kryje się wiele różnych odmian, z których przynajmniej dwie stosuje się w medycynie. Pierwsza z nich to rumianek rzymski, znany też jako rumian szlachetny. Jest on byliną uprawianą na plantacjach w klimacie umiarkowanym, głównie w Belgii, Francji, Niemczech i Wielkiej Brytanii. Druga to rumianek pospolity, jednoroczna roślina występująca właściwie na całym świecie. W Polsce można ją spotkać jako chwast polny na miedzach i nieużytkach, głównie tekst na południu kraju. Mamy także rumianek psi, o ciężkim i brzydkim zapachu, a także rumianek żółty lub cytrynowy, o żółtych płatkach. Fachowo rzecz ujmując, to, co nazywamy kwiatem rumianku, jest tak naprawdę koszyczkiem kwiatowym, składającym się z setek żółtych kwiatów męskich (środek) oraz otaczających je białych kwiatów żeńskich (płatki). Wynikają z tego pewne kłopoty. Otóż okazało się, że w wypadku rumianku rzymskiego kwiaty męskie zawierają bardzo silne zasady, które mogą okazać się niebezpieczne dla błony śluzowej żołądka i jelit. Dlatego też uprawiana odmiana rumianku rzymskiego ma właściwie tylko kwiaty żeńskie. A ponieważ nie wydaje nasion, trzeba rozmnażać ją wegetatywnie, przez rozsadę. Rumianek rzymski charakteryzuje się dużo silniejszym zapachem od pospolitego. Dawniej sadzono go przy ścieżkach i w ogrodowych przejściach, by zgniatając i potrącając kwiaty, wydobywać ich odświeżającą woń. Uważano także, że właściwości lecznicze rumianku wpływają również na inne rośliny. Wysiewano go zatem w zaniedbanych częściach ogrodu i wokół chorych kwiatów. Terapia taka w dziewięciu przypadkach na dziesięć okazywała się skuteczna. W wypadku obu odmian najważniejsze są koszyczki kwiatowe. Aby stały się przydatne w medycynie, suszy się je lub pozyskuje z nich olejki eteryczne. Spotyka się także wyciągi spirytusowe. Suszenie musi się odbywać pod ścisłą kontrolą. Ponieważ olejki i substancje aktywne w nich zawarte są związkami bardzo lotnymi, temperatura nie może przekroczyć 35 stopni C. Nie wolno jednak suszyć zbyt długo, gdyż wtedy kwiaty staną się brunatne. Koszyczki kwiatowe zawierają od 0,3 proc. do 1,2 proc. ciemnoniebieskiego olejku, który uzyskuje się dzięki destylacji parą wodną. Ten piękny kolor, niestety, brunatnieje po dłuższym przechowywaniu. Olejek z rumianku rzymskiego jest dużo droższy niż ten z rumianku pospolitego.